Ý nghĩa của những bức Hoành phi Câu đối

Hoành phi Câu đối có ý nghĩa như thế nào mà đến tận bây giờ vẫn được rất nhiều người yêu thích. Vào nửa cuối năm, gần dịp tết Nguyên Đán hàng năm, làng đồ thờ Sơn Đồng lại nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Tiếng chạm khắc, tiếng cưa, bào rộn vang khắp chốn, gấp rút để hoàn thiện những bức Hoành phi Câu đối. Đôi khi đến 29-30 tết vẫn còn đi giao hàng, lắp đặt.

 

Có ai đó từng nói Hoành phi Câu đối có ý nghĩa giống như đồ trang trí tô thêm vẻ đẹp cho ngôi nhà, thì tôi nghĩ cũng chỉ đúng một khía cạnh nào đó. Trên thế nữa, đó còn mang giá trị răn dạy cho con cháu đời sau. Chẳng thế mà các cụ ngày xưa đã suy nghĩ ra hàng trăm câu đối ý nghĩa. Sâu sắc và tình cảm như “Đi khắp thế gian không ai tốt bằng mẹ - Gánh nặng cuộc đời không ai khổ bằng cha”. Cho đến những câu quen thuộc mà học sinh lớp 1 cũng đọc vanh vách mỗi khi hỏi tới “Công cha như núi Thái Sơn - Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra ”. Tất cả đều ca ngợi công ơn của cha mẹ đã dưỡng dục cho con cái.

 

Lời văn câu thơ nghe như có vẻ rất đơn giản. Nhưng để tạo ra Câu đối đó hẳn là một điều không dễ dàng. Bởi ngoài đối về chữ còn phải về vần sao cho cân xứng. Hẳn là những bậc hào kiệt, chí trung mới có thể nghĩ được những áng văn thơ như vậy. Vừa chuẩn cả vế đối và nhịp vần, dễ nhớ, chỉ cần đọc 1-2 lần đã thuộc rồi.

 

Bạn sẽ không thấy xa lạ với những Câu đối. Đó được xem là bảo vật quý đối với những gia đình nho giáo, hoặc các gia đình lấy chữ Hiếu - Kính làm đầu. Dù cho nhà phải chạy lo từng bữa ăn thì cũng cố gắng có đôi Câu đối bằng giấy màu đỏ, mực tàu vẽ lên. Nhà có điều kiện một chút thì sẽ là câu đối được làm bằng gỗ và có những họa tiết chạm ở xung quanh viền. Từ lâu, Câu đối được xem là nét đẹp của người Việt trong những dịp Tết. Dù bây giờ chỉ còn là dấu ấn một thời nhưng nó được xem là phong tục, hương vị ngày tết của đời xưa “thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ, cây nêu tràng pháo bánh trưng xanh”.

 

Ngày nay tuy đời sống vật chất có thay đổi. Suy nghĩ của con người cũng phóng quáng hơn trong cách nghĩ. Nhưng họ vẫn thấy hàng chữ Câu đối Hoành phi có ý nghĩa như phương chỉ nam về cách sống của ông cha để lại. Điều đó được giải thích đơn giản vì chúng ta yêu quý và tôn trọng cái đẹp. Đặc biệt là cái đẹp ẩn chứa sâu bên trong tâm hồn. Hay nói rõ hơn là luôn hướng đến việc thiện, nhân đức để làm nguồn vui và tích đức cho con cháu ngàn đời sau.

 

Tôi tuy không trải qua thời điểm chuyển mình của đất nước. Nhưng tôi được nghe cha kể lại rằng. Những năm 1945 khi nạn đói hoành hành ở khắp nơi trên cả nước. Không riêng gì làng Sơn Đồng, làng chúng tôi cũng đã phải tạm gác những dao khắc, cưa, đục để kiếm một việc khác cho gia đình có thêm bữa cơm rau qua ngày. Sau khi cuộc sống đã được ổn định với mong muốn gìn giữ nét đẹp truyền thống của làng nghề. Ông nội đã cố gắng khôi phục lại nghề, và từ đấy nghề chạm khắc làng đồ thờ Sơn Đồng lại bắt đầu phát triển mạnh mẽ hơn. Nên những bức tượng hay Câu đối của đồ thờ làng Sơn Đồng có hồn hơn, như ẩn chứa sâu bên trong các bức tượng là niềm vui lẫn niềm tự hào.

 

Từ xưa đến nay việc học hành luôn được người đời xem trọng và đánh giá cao. Nên bạn sẽ thấy câu chuyện của anh học trò nghèo hiếu học được các quan trên yêu ái. Được thưởng nếu như giải được vế đối của quan, bằng không sẽ bị phạt bằng roi để tránh những kẻ giả danh là học trò. Như hình ảnh Trạng Tý được quan thưởng cho quan tiền hoặc thúng gạo. Cũng chỉ vì anh đã giải được câu đố của quan. Mà phải đố là sao cho nó chuẩn vần, nhịp điệu và ý. Nếu như người bình thường không đam mê về đèn sách thì chỉ có thể đối về chữ vần mà không hề đối được về nhịp điệu mà quên mất ý nghĩa câu.

 

Ví dụ như mẫu chữ Hoành phi Câu đối ở phòng thờ gia tiên của gia chủ như: Tổ tiên công đức muôn đời thịnh - Con cháu thảo hiền vạn đại vinh.

 

Hoặc những câu nói về răn dạy con cháu về cách sống như:

Tâm - mở rộng tâm ra lòng thanh thản an nhiên tự tại đời thong dong.

Nhẫn- lắng lòng nhẫn một chút thôi sẽ nghe trời đất mở lời yêu

Hiếu - tử hiếu song thân lạc gia hòa vạn sự hưng

 

Một số mẫu Hoành phi câu đối ở làng nghề đồ thờ Sơn Đồng:

 

Bạn thấy những câu đối như thế nào ? Bạn chắc chắn sẽ thấy ưng ý với bức Hoành phi Câu đối khi đến với đồ thờ làng Sơn Đồng.